کتاب روایتگر داستانهای عجیب و غریب و شاخداری است که برای اشراف زاده‌ای آلمانی به نام «بارون فون مونهاوزن» اتفاق افتاده است. پیرمردی که مدعی است 200 سال سن دارد و در جنگ‌ها و سفرهای زمینی، دریایی و حتی فضایی! بسیار شرکت داشته است.

راوی که یک اشراف‌زاده بی درد، لاف‌زن و دروغ‌گویی حرفه‌ای است. او به روسیه رفته و در آنجا تصمیم می‌گیرد به ارتش بپیوندد. از آنجا که ورود به ارتش نیاز به زمان و تشریفات خاص داشت، مدتی را به تفریح و خوش‌گذرانی مشغول شد و صحنه‌هایی از آن را همراه با دروغ پردازی‌های خاص خود شرح داد.

یکی از سرگرمی‌های او شکار کردن بود که هجوی است از شیوه زندگی طبقه فئودال و اشراف زاده قرن هجدهم آلمان. رویارویی او با حیوانات گوناگون و هماوردی‌اش با موجودات درنده‌خو که در همه آن نبردها پیروز و سربلند بیرون آمد. وی پس از اینکه وارد ارتش شد، فرماندهی گروهی را در جنگ بر عهده گرفت. اما درست در لحظه نبرد خود را تنها یافت. در این هنگام با ابتکاری احمقانه، صدمات و آسیب‌های فراوانی را متوجه دشمن کرد و تحسین فرمانده ابله‌تر از خودش را برانگیخت....

***«گوتفرید آوگوست بورگر» (31 دسامبر 1747 – 8 ژوئن 1794) نویسنده و شاعر اهل آلمان بود. داستان‌های «بارون مونهاوزن» در سال 1781-1783 با امضای «M-H-Z-N» در صفحه‌های مجله‌ آلمانی «Vademecum fur Lustige Leute» (راه‌نامه برای آدم‌های زنده‌دل) آغاز شد. نام و مولف داستان‌ها مشخص نیست، اما مجله‌ مذکور در مقدمه‌ای بر این داستان‌ها نوشته بود: «از دو حال خارج نیست، یا داستان‌ها را به بارون مونهاوزن نسبت می‌دهند یا خود او روایت کرده است.»

«رودولف اریش راسپه» در سال 1785 (دو سال بعد) این داستان‌ها را به شکل اثری با ساختار به هم پیوسته و از زبان روایتگری مشخص (بارون مونهاوزن) به زبان انگلیسی و با عنوان «روایت بارون مونهاوزن از سفرها و کمپین‌های شگفت‌انگیز خود در روسیه» منتشر کرد. «بورگر» در سال 1788 این کتاب را از انگلیسی به آلمانی ترجمه کرد. و این چنین پیداست که اثر بورگر شهرت جهانی پیدا کرد و به عنوان یکی از آثار شاخص ادبیات کلاسیک جهان شناخته شد.

همچنین از این اثر چند نسخه سینمایی مانند «رؤیاهای بارون مونهاوزن» به کارگردانی «ژرژ ملی یس» ساخته شده است.