قسمت نخست نامه‌ی پهلوانی از ابتدای شاهنامه تا ابتدای هفت خان (هفت خوان) رستم را در بر دارد.

درباره‌ی شاهنامه فردوسی

شاهنامه‌، اثر حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی، حماسه‌ای منظوم است که برحسب دست‌نوشته‌های موجود، دربرگیرنده‌ی نزدیک به 50٬000 بیت تا نزدیک به 61٬000 بیت و یکی از بزرگ‌ترین و برجسته‌ترین سروده‌های حماسی جهان است که سرایش آن دستاوردِ دست‌کم سی سال کارِ پیوسته‌ی این سخن‌سرای نام‌دار ایرانی است.

موضوع این شاهکار ادبی، افسانه‌ها و تاریخ ایران از آغاز تا حمله‌ی عرب‌ها به ایران در سده‌ی هفتم میلادی است (شاهنامه از سه بخش اسطوره‌ای، پهلوانی و تاریخی تشکیل شده‌است) که در چهار دودمان پادشاهیِ پیشدادیان، کیانیان، اشکانیان و ساسانیان گنجانده می‌شود.

شاهنامه بر وزن «فَعولُن فعولن فعولن فَعَلْ»، در بحرِ مُتَقارِبِ مثمَّنِ محذوف، نگاشته شده‌است.

هنگامی که زبان دانش و ادبیات در ایران زبان عربی بود، فردوسی، با سرودن شاهنامه با ویژگی‌های هدفمندی که داشت، زبان فارسی را زنده و پایدار کرد. یکی از بن‌مایه‌های مهمی که فردوسی برای سرودن شاهنامه از آن استفاده کرد، شاهنامه‌ی ابومنصوری بود. شاهنامه نفوذ بسیاری در جهت‌گیری فرهنگ فارسی و نیز بازتاب‌های شکوهمندی در ادبیات جهان داشته‌است و شاعران بزرگی مانند گوته و ویکتور هوگو از آن به نیکی یاد کرده‌اند.

شاهنامه بزرگ‌ترین کتاب به زبان فارسی است که در همه‌جای جهان موردتوجه قرار گرفته و به بسیاری از زبان‌های جهان برگردان شده‌است. نخستین بار در سال 601 خورشیدی، «بُنداری اصفهانی» شاهنامه را به زبان عربی برگرداند و پس از آن برگردان‌های دیگری از این اثر، ازجمله برگردانِ «ژول مُل» به فرانسوی انجام گرفت.

فردوسی هنگامی شاهنامه را سرود که زبان پارسی دچار آشفتگی بود و او از ماندگار شدن این آشفتگی و افزونی آن جلوگیری کرد. فردوسی در سرودن شاهنامه بیشتر از فارسی سره بهره برده و شمار واژه‌های عربی در شاهنامه تنها 865 واژه است.

دوم اسفندماه 1388، پایان هزاره‌ی سرایش شاهنامه بود. جشن جهانی هزاره‌ی شاهنامه، با بودن نماینده‌ی 192 کشور وابسته به یونسکو در پاریس، با همکاری بنیاد فردوسی برگزار شد. هم‌چنین، آیین بزرگداشت هزاره‌ی شاهنامه در کشورهای گوناگون به‌مناسبت ثبت آن در یونسکو ازجمله آلمان برگزار شد. اکنون کهن‌ترین شاهنامه‌ی دست‌نویس موجود، شاهنامه‌ی فلورانس (614 هجری) است.