انسان در جهان‌بینی اسلامی داستانی شگفت دارد. عالیترین مدح‌ها و بزرگترین مذمت‌های قرآن درباره ی انسان است . او را از آسمان و زمین و از فرشته برتر و در همان حال از دیو و چارپایان پست تر شمرده است. او توانایی دارد جهان را مسخّر خویش سازد...

کتاب انسان در قرآن نیز همین موضوع را از نظر قرآن بررسی و تحلیل می‌کند که متفکر شهید استاد مرتضی مطهری نوشته است. استاد شهید، سخن خویش را از ستایش‌های انسان در قرآن تحت عنوان ارزش‌های انسان آغاز می کند.

کتاب حاضر مشتمل بر شش فصل ‌است و عناوین آن عبارتند از: انسان در جهان‌بینی اسلامی، موجود چندبُعدی (بررسی بعد ادراک و آگاهی)، جاذبه های معنوی انسان (علم، خیرخواهی اخلاقی، جمال و زیبایی، تقدیس و پرستش، توانایی‌های گوناگون انسان، خودشناسی، پرورش استعدادها، پرورش جسم، پرورش روح)، نقش مؤثر انسان در آینده خویش، شرایط تکلیف و آگاهی انسان.

از نظر قرآن انسان موجودی است برگزیده از طرف خداوند، خلیفه و جانشین او در زمین، نیمه ملکوتی، نیمه مادی، دارای فطرتی خدا آشنا، آزاد،مستقل، امانت‌دار خدا و مسئول خویشتن و جهان،مسلط بر طبیعت و زمین و آسمان، ملهم به خیر و شر، وجودش از ضعف و ناتوانی آغاز میشود و به سوی قوت و کمال سیر میکند و بالا میرود، اما جز در بارگاه الهی و جز با یاد او آرام نمیگیرد. ظرفیت علمی و عملیاش نامحدود ، از شرافت و کرامتی ذاتی برخوردار است، احیاناً انگیزه‌هایش هیچ گونه رنگ مادی و طبیعی ندارد، حق بهره‌گیری مشروع از نعمت‌های خدا به او داده شده ، ولی در برابر خدای خودش وظیفه‌دار است. چگونه است؟ آیا انسان از نظر قرآن موجودی زشت و زیباست؟

آیا انسان موجودی دو سرشتی است:نیمی از سرشتش نور است و نیمی ظلمت؟ چگونه است که قرآن، هم او را منتها درجه مدح میکند و هم منتها درجه مذمت ؟!

حقیقت این است که این مدح و ذم، از آن نیست که انسان موجودی دو سرشتی است: نیمی از سرشتش ستودنی است و نیم دیگر نکوهیدنی، نظر قرآن به این است که انسان همه‌ی کمالات را بالقوه دارد و باید آنها را به فعلیت برساند،و این خود اوست که باید سازنده و معمار خویشتن باشد.شرط اصلی وصول انسان به کمالاتی که بالقوه دارد ایمان است.