فرد اولمن
«فرد اولمن، نقاش و نویسنده آلمانی، در سال ۱۹۰۱ در اشتوتگارت و در یک خانواده متوسط یهودی به دنیا آمد. او تحصیلات خود را در رشته حقوق در دانشگاه فرایبورگ آغاز کرد و دو ماه پس از روی کار آمدن هیتلر به فرانسه نقل مکان کرد. در فرانسه با چالشهای زیادی روبهرو شد و از طریق نقاشی و طراحی زندگیاش را تأمین کرد. در سال ۱۹۳۶ به اسپانیا رفت، اما بهزودی با آغاز جنگ جهانی دوم به فرانسه بازگشت و سپس به انگلستان رفت.
در انگلستان، اولمن ازدواج کرد، چند نمایشگاه نقاشی برگزار کرد و رمان «دوست بازیافته» را نوشت. این کتاب نخستین بار در سال ۱۹۷۱ منتشر شد و با استقبال چندانی روبرو نشد، اما در سال ۱۹۷۷ و با معرفی آرتور کوستلر، نویسنده و روزنامهنگار مجار، به عنوان یک شاهکار کوچک شناخته شد. کوستلر در مقدمهاش مینویسد: «این کتاب با وجود حجم کم، یکی از دردناکترین فاجعههای تاریخ بشر را با لحنی آرام و سرشار از دلتنگی روایت میکند.»
رمان «دوست بازیافته» داستان دوستی دو نوجوان ۱۶ ساله را روایت میکند که در روزهای تیره زمستان آلمان آغاز میشود و با شروع جنگ جهانی دوم به پایان میرسد. این دوستی تأثیر عمیقی بر راوی دارد و او را تا پایان عمر همراهی میکند. راوی، پسری یهودی از خانوادهای متوسط در اشتوتگارت، داستان آشنایی و دوستیاش با پسری از خاندان نامدار هوهنفلس را روایت میکند، دوستی که در فضایی امن و زیبا شکل میگیرد.
اما این امنیت و آرامش بسیار شکننده است. راوی به خوبی احساس میکند که این تزلزل پایدار نیست و با اشاره به شعری از هولدرلین، به پیشگویی وقایع آینده میپردازد. دوستی این دو نوجوان به مرور زمان تحت تأثیر کشمکشهای سیاسی و اجتماعی قرار میگیرد و با آغاز جنگ جهانی دوم، به سرانجامی متفاوت برای هر یک منتهی میشود.
اولمن نیز مانند راوی داستان به تبعید اجباری تن میدهد و سرگردانی را تجربه میکند. او در داستان به این موضوع اشاره میکند که «روند طولانی و دردناک ریشهکن شدن از خاک وطن برای من شروع شده بود.»
رمان «دوست بازیافته» به عنوان آینهای از زندگی اولمن، وحشت جنگ، فاشیسم و سرگردانی را به خوبی بازتاب میدهد. کوستلر در مقدمهاش مینویسد: «این کتاب نه رمان است و نه نوول، بلکه داستانی است که نوعی رمان بسیار کوچک به شمار میآید.»
فرد اولمن در ۷۴ صفحه، شکوفایی دوستی دو نوجوان و پایان دوران کودکی آنها را به زیبایی توصیف میکند. این داستان درباره دوستی، صداقت، هنر و ارزشهای زندگی است و نشان میدهد که این ارتباطات چقدر شکننده و آسیبپذیر هستند. دوست بازیافته یک اثر کلاسیک است که به بررسی موضوعات عمیق انسانی و اجتماعی میپردازد و تأثیرات جنگ بر زندگی فردی و اجتماعی را به تصویر میکشد.