این کتاب، سرگذشت غم‌انگیز دو کارگر مهاجر مزرعه‌ای در کالیفرنیاست که به دنبال یافتن کار و مهیا کردن مزرعه‌ای برای خودشان هستند. نویسنده افزون‌بر معرفی این دو شخصیت، تصویری از زندگی کارگران ایالات متحده را در دهه‌ی 1930 به تصویر می‌کشد.

«جرج میلتون» و «لنی اسمال» دو دوست‌اند که از راه مهتری در آخور اسب‌ها روزگار می‌گذرانند. آرزوی دیرین هردویشان آن است که روزی جایی را بخرند و در آن خرگوش پرورش دهند.

لنی زور بازوی بسیاری دارد، ولی چندان باهوش نیست و قدری کودن است. از همین رو دچار دردسر می‌شود و پس از اینکه ناخواسته زنِ پسر ارباب را می‌کشد، از ترس می‌گریزد.

«جان اشتاین بک» این رمان را مبتنی بر تجربیات شخصی خود در کنار کارگران مزرعه مهاجر، در نوجوانی در دهه 1910، نوشته است. این عنوان (موش و مرد) نیز از شعر «رابرت برنز» گرفته شده است.

فیلم:

- اولین اقتباس سینمایی از این کتاب در سال 1939، یعنی دو سال پس از انتشار رمان بود و فیلم Of Mice and Men، نامزد چهار جایزه اسکار شد.

- دیوید سوسکیند در سال 1968 یک نسخه تلویزیونی از این رمان ساخت.

- با اقتباس از این کتاب، رضا میرلوحی، فیلم ایرانی «توپولی» را در سال 1972(1351) تولید کرد.

- رضا بدیعی، در سال 1981 نسخه‌ی تلویزیونی دیگری از این اثر را با بازی «رندی قوید» در نقش لنی و «رابرت بلیک» در نقش جورج تولید کرد.

- «ویجی تامپی» کارگردان مالایایی نیز در سال 1992 «سوریا مناسام» را براساس این رمان ساخت.

کتاب:

Of Mice and Men (1937)

این کتاب را در ایران، سروش حبیبی ترجمه و انتشارات ماهی منتشر کرده است.