«خداحافظ آقای چیپس» سرگذشت شیرین معلّمی پاک‌باخته است که زندگی خود را با عشق و اخلاص وقف شاگردانش می‌کند تا از آنها انسان بسازد و به هستی‌شان معنا بدهد.

«آقای چیپس» زندگی پرماجرایی دارد. سال‌های تحصیل، ازدواج، بی‌پولی و تدریسش، همه به شیوه‌ای خواندنی در این رمان کوچک جمع شده‌اند. خود نویسنده، این اثر را برآمده از نوعی الهام می‌داند.

این معلم بازنشسته و تنها، در خانه «خانم ویکد» (نزدیک مدرسه) اتاقی اجاره کرده و با حقوق بازنشستگی زندگی می‌کند. او روزهایش را با مرور خاطرات دورانی که در مدرسه معلم بود، می‌گذراند. دلش به همین خاطرات خوش است. او می‌تواند با نگاه کردن به آنجا و با حرف‌زدن با شاگردان، لحظه‌های خوشی برای خودش به وجود آورد.

او توانسته روزهای کسالت‌بار بازنشستگی را برای خود به روزهایی شاد و لذت‌بخش تبدیل کند. به‌ویژه مرور خاطرات ازدواجش با دختری به نام «کاترین»، احساس خوبی در او به وجود می‌آورد. وقتی او 48ساله بود، با کاترین ازدواج کرد و این ازدواج تحول روحی و جسمی عجیبی در او به وجود آورد، طوری‌که احساس می‌کرد تازه متولد شده است.

همسر جوان آقای چیپس ناگهان از دنیا رفت. فرزند هنوز به دنیا نیامده‌اش هم همراه همسر عزیزش از دست رفت. از آن پس، دنیای آقای چیپس سیاه و تاریک شد. تا سال‌ها نمی‌توانست از این داغ رها شود. روزها را با خاطرات کاترین می‌گذراند و در مدرسه گیج و گنگ بود.

در این میان ناگهان رئیس مدرسه هم درگذشت و به جای او رئیس جوانی را به مدرسه فرستادند. آقای چیپس از همان اول از این رئیس جدید خوشش نیامد و رئیس هم متقابلاً از چیپس خوشش نمی‌آمد. مدتی با هم کار کردند تا اینکه یک روز رئیس جدید آقای چیپس را فراخواند و به او پیشنهاد بازنشستگی داد.

درباره‌ی کتاب:

در این رمان، نوجوانان و جوانان با سرگذشت معلمی آشنا می‌شوند که همه‌ی عمر خود را صرف شاگردانش کرده و از هیچ کوششی برای دست‌یابی آنها به مدارج علمی و انسانی دریغ نکرده است.

خداحافظ آقای چیپس رمانی از «جیمز هیلتون» است. این کتاب در ژوئن 1934 در کشور آمریکا و در اکتبر 1934 در بریتانیا منتشر شد. از همان زمان انتشار در شمار یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌ها درآمد و علاوه بر آنکه تاکنون همه‌ساله در کشورهای اروپایی و آمریکایی تجدید چاپ می‌شود، فیلم‌ها و انیمیشن‌های سینمایی و سریال‌های تلویزیونی متعددی بر اساس آن ساخته شده است.

- خداحافظ آقای چیپس (فیلم 1939)؛ این شاید بهترین نسخه‌ی اکران‌شده با بازی «رابرت دونات» باشد. دونات برای بازی در نقش اصلی آقای چیپس، «کلارک گیبل، جیمز استوارت، لورنس اولیویه و میکی رونی» را شکست داد و برنده‌ی جایزه‌ی اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد شد. در حالی که برخی از حوادث به تصویر کشیده‌شده در اقتباس‌های مختلف در کتاب دیده نمی‌شود، این فیلم به طور کلی به داستان اصلی وفادار است.

- اقتباس رادیویی از داستان در سال 1939، با بازی «لورنس اولیویه و ادنا بست»، به کارگردانیِ «سیسیل بی دمیل» در تئاتر «رادیو لوکس» هالیوود ارائه شد.

- در سال 1969، یک نسخه‌ی فیلم موزیکال با بازی «پیتر اوتول و پتولا کلارک» با ترانه‌های «لسلی بریکوس» و آهنگ‌سازی «جان ویلیامز» اکران شد. اجرای اتول و کلارک به طور گسترده‌ با تحسین روبه‌رو شد و در چهل‌ودومین دوره‌ی جوایز اسکار، اوتول نامزد اسکار بهترین بازیگر مرد شد و برنده‌ی جایزه‌ی گلدن گلوب بهترین بازیگر مرد در یک نمایش موزیکال یا کمدی شد.

- یک نمایش موزیکال دیگر براساس رمان اصلی در 11 آگوست 1982 در جشنواره‌ی چیچستر ساخته و اجرا شد. در این نمایش از آواز خواننده‌ی مشهور، لسلی بریکوس (1969) بهره گرفته شد.

- در سال 1984، تلویزیون «بی‌بی‌سی» سریالی تلویزیونی با بازی «روی مارسدن و جیل میگر» و در شش قسمت با وفاداری کامل به رمان اصلی، اقتباس و تولید کرد.

- یک اقتباس تلویزیونی دیگر به‌صورت فیلم تلویزیونی، توسط STV Productions در سال 2002 تولید شد. این سریال از شبکه ITV در انگلیس و از تئاتر شاهکار PBS در ایالات متحده پخش شد.

درباره‌ی نویسنده:

«جیمز هیلتون» (9 سپتامبر 1900 - 20 دسامبر 1954) رمان‌نویس انگلیسی بود. از کتاب‌های او که به فیلم نیز تبدیل شده‌اند، می‌توان به «افق گمشده» (1933) و خداحافظ آقای چیپس (1934) اشاره کرد.

جیمز هیلتون در سال 1900 میلادی در «لانکاشایر» انگلستان زاده شد. او در «دانشگاه کمبریج» تحصیل کرد و خیلی زود به حرفه‌ی نویسندگی روی آورد. نخستین رمان او با عنوان «خود کاترین» در 1920 منتشر شد. جیمز هیلتون نویسنده‌ی موفقی بود و بسیاری از کارهای او تبدیل به فیلم‌های سینمایی شد. از برجسته‌ترین و پرفروش‌ترین این آثار می‌توان به افق گمشده (1933) که «جایزه‌ی هاوثورندن» را نیز در 1934 دریافت داشت و خداحافظ آقای چیپس (1934) اشاره کرد.

جیمز هیلتون در 1935 از انگلستان به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد و در آنجا ساکن شد. او دو بار ازدواج کرد که هر دو منجر به جدایی شد. هیلتون در 20 دسامبر 1954 بر اثر سرطان کبد در کالیفرنیا درگذشت.

کتاب:

Goodbye, Mr. Chips (1934)

فیلم:

Goodbye, Mr. Chips (1939)