کتاب «مختارنامه» یا «روضة‌المجاهدین» یکی از مجموعه کتاب‌های ادبیات عامه است که با لحنی حماسی، نبردهای «مختار بن ابی‌عبیده ثقفی» (منتقم کربلا) را روایت می‌کند.

«عطاءالله بن حسام واعظ هروی» کتاب «مختارنامه» را در 24 باب در سده‌ی دهم هجری قمری (عصر صفوی) نگاشته است که مقدمه و خاتمه‌ای هم دارد. کتابت این اثر را «محمدعلی خوانساری» بر عهده داشت.

او با آوردن اشعار حماسی در لابه‌لای روایت‌هایش، لحنی جذاب به کتاب بخشیده است. هر باب از کتاب واقعه‌ یا جنگی را روایت می‌کند، چنانکه باب اول کتاب با ورود «عبیدالله بن زیاد» به کوفه و شهادت «مسلم بن عقیل» آغاز می‌شود و درادامه، همه‌ی وقایع تاریخی که بر مختار می‌گذرد، از مرگ «یزید بن معاویه» گرفته تا قیام توابین و بعد از آن را روایت می‌کند. واعظ هروی در این کتاب یک‌به‌یک جنگ‌های مختار را آورده و تا روایت شهادت او به دست زبیریان پیش می‌رود.

واعظ هروی اهتمام خود را بر آن داشت تا تک‌تکِ جنگ‌های مختار را روایت کند. بخش عمده‌ی این کتاب به شرح مجازات قاتلان «امام حسین(ع)» و یاران آن حضرت و چگونگی شکل‌گیری قیام مختار اختصاص یافته است.

از مختارنامه تاکنون نسخ خطی فراوانی در کتاب‌خانه‌ها شناسایی و معرفی شده است که در این میان پنج عنوان مربوط به نسخه‌های خطی موجود در اندوخته‌ی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی است. آخرین نسخه موجود از این کتاب در منبع نفیس خطی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، 31 تصویر سیاه‌وسفید را دربرمی‌گیرد که این تصاویر شامل بیعت‌کردن مردم با «عبدالله عفیف» و خبردارشدن عبیدالله ملعون، تصویر حبس‌بودن مختار، تصویر بارگاه مختار و کشتن قتله سیدالشهداء، هریک به نوعی و زندان فرستادن ِ«خولی اصبحی» علیه‌اللعنه، ‌تصویر کشته‌شدن شمر و غیره می‌شود.

درباره‌ی کتاب:

«عطاءالله‌بن حسام واعظ هروی» واعظ و شاعر شیعه‌ی ساکن هرات بود. از تاریخ و محل تولد او اطلاعات دقیقی در دست نیست. آنچه درباره‌ی او مسلم است، زیستن او در قرن دهم هجری قمری است. در این زمان صفویان در ایران حکومت می‌کردند. حکومت صفویه حکومتی شیعه بود و واعظان و روحانیون شیعه در این دوران احترام و امنیت بسیاری داشتند.

واعظ هروی ابتدا مثنوی خود‌ درباره‌ی مختار ثقفی، منتقم کربلا، سرود و بعدها در سال 981 هجری، آن را در قالب یک کتاب به نثر درآورد و نامش را «روضه المجاهدین» گذاشت که امروز ما آن را به نام «مختارنامه» می‌شناسیم. از عطاءالله بن حسام واعظ هروی یک «دیوان شعر» نیز به‌جا مانده است.