این کتاب گویا شرحی مختصر از تاریخ تمدن کهن و پهناور کشور «ایران» از آغاز تا دوران معاصر (پایان سلسه‌ی قاجار) است.

آغاز دوران تاریخی انسان زمانی است که بشر خط را اختراع کرد و پس از آن، از گزارش زندگانی او اطلاعات و اسناد نوشتاری به دست آمده است. برای زمان رخ‌دادهای تاریخی باید مبداء و آغازی تعیین گردد؛ بنابراین مسیحیان سال میلاد حضرت عیسی (ع) و مسلمانان سال هجرت حضرت محمد (ص) را آغاز تاریخ خویش قرار داده‌اند.

تاریخ ایران بزرگ (ایران‌زمین یا ایران‌شهر) شامل محدوده‌ی جغرافیایی و حوزه‌ی تمدنی فلات ایران و جلگه‌های مجاور آن است و تمام مرزهای سیاسی کشورهایی را که تحت تسلط ایرانیان بود، در بر می‌گیرد.

«هگل»، فیلسوف بزرگ آلمانی، ایرانیان را نخستین ملت تاریخی و شاهنشاهی ایران را اولین امپراتوری تاریخ می‌داند. هنگامی که سخن از تاریخ ایران می‌شود، باید به این نکته توجه داشت که آیا منظور تاریخ اقوام و مردمانی است که از آغاز تاریخ تا کنون در مرزهای سیاسی ایران امروزی زیسته‌اند یا تاریخ اقوام و مردمانی است که خود را ایرانی می‌خوانده‌اند و در جغرافیایی که دربرگیرنده‌ی ایران امروز و سرزمین‌هایی که از دیدگاه تاریخی بخشی از ایران بزرگ (ایرانشهر) بوده‌است، زیسته‌اند. از همین روی گاه تاریخ ایران را از ورود آریایی‌ها به فلات ایران آغاز می‌کنند؛ ولی این به این معنی نیست که فلات ایران تا پیش از ورود ایشان خالی از سکنه یا تمدن بوده‌ است. پیش از ورود آریاییان به فلات ایران تمدن‌های بسیار کهنی در این محل شکفته و پژمرده شده بودند و تعدادی نیز هنوز شکوفا بودند.

به هر روی، تاریخ ایران را به دو بخش اصلی تقسیم می‌کنند:

1- تاریخ ایران قبل از اسلام

2- تاریخ ایران بعد از اسلام.

تاریخ ایران «پیش از اسلام» خود به سه بخش تقسیم می‌شود:

1- ایران پیش از تاریخ؛

2- مهاجرت اقوام آریایی‌ به ایران؛

3- ایران باستان.

بعد از ظهور اسلام و حمله‌ی اعراب به ایران و گرویدن ایرانیان به دین اسلام، دوره‌ی جدیدی از تاریخ ایران آغاز می‌شود که تا دوران معاصر را در بر می‌گیرد (تاریخ ایران بعد از اسلام).

این کتاب گویا مشروحی مختصر و موجز از آغاز رسمی تاریخ ایران بعد از ورود اقوام آریایی به فلات مرکزی ایران تا پایان سلسله‌ی قاجاریه است و تا آن‌جا که ممکن بوده، نام سلسله و نام پادشاهان و دولتمردان هر سلسله به‌طور اختصار و جداگانه بیان شده است. همچنین نام و نشان اغلب وزرا و دولتمردان و دانشمندان و تا اندازه‌ای تأثیرگذاری آنان در هر مورد شرح داده شده و گاهی هم از بعضی از سلسه‌ها و حکومت‌های گمنام تاریخ ایران نیز سخن به میان آمده است.

جلد دوم این کتاب مشتمل بر بخش‌های زیر است:

1- تاریخ سلسله‌های آل‌ بویه، غزنویان و سلاطین غور؛

2- تاریخ سلسله‌ها‌ی سلجوقیان، اتابکان و خوارزمشاهیان؛

3- تاریخ سلسله‌های مغول، ایلخانیان، ایلکانیان، چوپانیان، خاندان اینجو و آل مظفر؛

4- تاریخ سلسله‌های گورکانیان، ترکمانان قراقویونلو و ترکمانان آق قویونلو؛

5- تاریخ سلسله‌ی صفویه؛

6- تاریخ سلسه‌های افشاریه و زندیه؛

7- تاریخ سلسه‌ی قاجاریه.

در تهیه و تولید این کتاب گویا، از مشاوره‌های ارزشمند جناب آقای «دکتر وحید اسدی» (استاد تاریخ، مشاور و مدیر هماهنگی و نظارت فضای مجازی معاونت صدا) استفاده کردیم و از ایشان سپاسگزاریم. همچنین از جناب آقای «سعیدرضا علمی» مدیریت انتشارات «بدرقه جاویدان» قدردانی می‌کنیم که فرصت گویا شدن این کتاب را در اختیار مجموعه‌ی «ایران‌صدا» قرار دادند.

گفتنی است در تهیه‌ی این کتاب گویا تلاش شده تا حد امکان، شیوه‌ی صحیح تلفظ و خوانش «فهرست اعلام» (اسامی سلسله‌ها، افراد، مکان‌ها و ...) با استناد به منابع معتبر تاریخی (فارسی، عربی و لاتین)، استخراج و به کار برده شود. اگرچه ممکن است نقصی هم در کار باشد که پیشاپیش از مخاطبان محترم و فرهیخته‌ی ایران‌صدا پوزش می‌خواهیم.