حکمت‌ها و اندرزها مجموعه‌ای است از مقاله های استاد شهید آیت‌الله مطهری که در سال‌های 1339 تا 1341 هجری شمسی، برای یک برنامه عمومی آشنایی با فرهنگ اسلامی و به منظور ایراد خطابه به رشته تحریر درآمده‌ است.

از نظر مقایسه با دیگر آثار استاد می‌توان گفت این اثر از یک‌سو شبیه به کتاب بیست‌ گفتار است و از سوی دیگر با کتاب داستانِ راستان شباهت دارد. این مقاله ها در اختیار شورای نظارت نبود و در آرشیو یکی از مؤسسه های فرهنگی نگهداری می‌شد. بعدها در اختیار این شورا قرار گرفت و اقدام به نشر آن شد.

علی علیه‌السلام می فرماید: «دنیا خواه ناخواه منزلگاهی است برای بشر که چند صباحی در آن زندگی می کند و می رود». بعد می فرماید: ولی مردم در این دنیا دو دسته اند: یک دسته به بازار این جهان می آیند و خودشان را می فروشند و برده می سازند؛ دسته دوم مردمی هستند که خود را در این بازار می خرند و آزاد می سازند.

در واقع دنیا همچون بازار محل گذر است، در این سیر باید از فرازها و فرودهای بسیار گذشت؛ لذت‌ها و دردهای بی‌شماری کشید، تا توشه‌ای اندوخت. همواره باید چون مسافری در اندیشه رفتن بود و همواره بار سفر بر دوش.