«مریم» دختری افغان است که پس از مرگ مادرش مجبور به زندگی در خانه‌ی پدرش می‌شود که سه زن و تعداد زیادی فرزند دارد. پس از مدتی زنان پدرش تصمیم می‌گیرند که او را به عقد مردی که سی سال از او بزرگ‌تر است، دربیاورند و ....

«جلیل» مرد ثروتمند و بانفوذی از اهالی هرات است که سه زن و نُه بچه دارد. او صاحب سینما، فرش‌فروشی و فروشگاه لباس است. در خانه‌ی او سه زن کار می‌کنند. جلیل خود را بر یکی از این زن‌های خدمتکار تحمیل می‌کند و او باردار می‌شود. پدر این زن بعد از شنیدن این موضوع، فرزندش را عاق کرده، خانه و زندگی‌اش را رها می‌کند و به ایران می‌رود و دیگر کسی اثری از او نمی‌بیند. زن نمی‌تواند در خانه‌ی جلیل بماند و تحقیرها را تحمل کند. اقامت در خانه‌ی پدری هم دست کمی از ماندن در خانه‌ی جلیل ندارد. برای همین جلیل خانه‌ای کوچک در خارج از شهر برای زن می‌سازد. زن در تنهایی و بی‌کسی دخترش را به دنیا می‌آورد و نام او را «مریم» می‌گذارد. مریم تا سن 15سالگی با مادرش در این خانه زندگی می‌کند.

مریم از بچگی مرتب می‌شنود که بچه‌ای حرامی (حرام‌زاده) است. او معنی این کلمه را نمی‌داند، ولی می‌داند که نباید معنای خوبی داشته باشد.

جلیل هفته‌ای یک‌بار به آنها سرمی‌زند و آنها را از نظر مالی تأمین می‌کند. غیر از جلیل، ملا فیض‌الله گاهی به خانه‌ی آنها می‌رود و از نظر دینی و مذهبی آنها را راهنمایی می‌کند. مریم از مدرسه‌رفتن محروم است. او همیشه آرزو دارد که خانه‌ی جلیل را در هرات ببیند.

مریم یک روز پیاده به جانب هرات می‌رود، منزل جلیل را پیدا می‌کند، اما هرچه التماس می‌کند او را به خانه راه نمی‌دهند. او شب را پشت درِ خانه می‌خوابد و صبح راننده‌ی پدرش او را به نزد مادرش بازمی‌گرداند.

مریم وقتی به خانه‌ می‌رسد، می‌بیند که مادر از غم دوری او خود را حلق‌آویز کرده است. زندگی مریم بعد از مرگ مادرش زیرورو می‌شود و ...

کتاب:

A Thousand Splendid Suns(2007)

در ایران چندین ناشر، با همکاری مترجمان متعدد، این اثر ماندگار را منتشر کرده‌اند.

براساس پایگاه کتاب‌شناسی کتابخانه‌ی ملّی ایران، بیش از ده ترجمه‌ی فارسی از این کتاب منتشر شده‌ است که برخی از آنها چندین‌بار تجدید چاپ شده‌اند. فهرست این ترجمه‌ها به ترتیب انتشار به شرح زیر است:

هزار خورشید درخشان/ ترجمه بیتا کاظمی. تهران: باغ نو، 1386.

هزار خورشید تابان/ ترجمه مهدی غبرائی. تهران: ثالث، 1386.

هزار آفتاب شگفت‌انگیز/ ترجمه منیژه شیخ‌جوادی (بهزاد). تهران: پیکان، 1386.

هزار خورشید تابان/ ترجمه پریسا سلیمان‌زاده‌اردبیلی، زیبا گنجی. تهران: مروارید، 1386.

هزاران خورشید درخشان/ ترجمه سمیه گنجی. ساری: زهره، 1386.

هزار خورشید باشکوه/ ترجمه ناهید سلامی. تهران: نشر چشمه، 1386.

هزار خورشید باشکوه/ ترجمه ایرج مثال‌آذر. تهران: در دانش بهمن، 1387.

هزار خورشید رخشان/ ترجمه زامیاد سعدوندیان. تهران: نگارستان کتاب، 1387.

هزاران خورشید تابان/ ترجمه مژگان احمدی. تهران: بهزاد، 1389.

هزاران خورشید فروزان/ ترجمه فیروزه مقدم (عابدی). تهران: انتشارات تهران، 1389.

یک هزار خورشید باشکوه/ ترجمه نفیسه معتکف. تهران: نسل نواندیش، 1389.

هزار خورشید تابان/ ترجمه آزاده شهپری. تهران: ماهابه، 1393.