مردی میانسال با ظاهری محترم و آبرومند در یک پاساژ در کام تمساحی فرو می‌ رود و در کمال شگفتی زنده می ماند. او از داخل شکم تمساح شروع به صحبت می کند و ...

«در سیزدهم ژانویه امسال (1865)، نیم ساعت بعد از ظهر، النا ایوانوونا، همسر دوست فرهیخته‌ام، ایوان ماتویچ که هم همکار هستیم و هم نسبت دوری با من دارد، هوس کرد که سه نفری به دیدن تمساحی برویم که این روزها در پاساژی به نمایش گذاشته‌ اند. ایوان ماتویچ که بلیت سفر به خارج از کشور به همراه داشت، وقتش آزاد بود، کار اداری خاصی هم نداشت...».

این جمله‌ های ابتدایی داستان بلند «تمساح» است که به قلم شگفت انگیز داستایفسکی به رشته تحریر درآمده است. در ادامه داستان، اتفاق نادری می افتد و تمساح ایوان ماتویچ را می‌بلعد، اما او زنده می ماند و از داخل شکم تمساح شروع به صحبت می‌کند و به تدریج حتی نگاه و فلسفه اش به زندگی تغییر می یابد و...