این کتاب دربردارنده دو بخش است. بخش اول با عنوان «نبرد حق و باطل» تلفیقی از پنج گفتار استاد شهید مطهری است.

این کتاب دربردارنده دو بخش است؛ بخش اول با عنوان «نبرد حق و باطل» تلفیقی از پنج گفتار استاد شهید مطهری است که دو گفتار آن در سال 1356 در یک مدرسه دینی واقع در دماوند ایراد شده و سه گفتار دیگر، قسمتی از بحث‌های آن متفکر شهید، با عنوان «فلسفه‌ی تاریخ » است که در همان سال‌ها در منزل ایشان تدریس می‌شد.

بخش دوم، تنظیم شده‌ی دو سخنرانی استاد با عنوان « تکامل اجتماعی انسان در تاریخ » است که حدود سال 1350 در دانشگاه شیراز ایراد شده ‌است.

در بخش اول، یعنی «نبرد حق و باطل »، ابتدا حق و باطل در جهان هستی و نیز در جامعه و تاریخ با استناد به آیات قرآن کریم بررسی شده است. در این زمینه، نظرهای مختلفی از جمله نظریه‌ ی ماتریالیسم تاریخی وجود دارد که اصول و مبانی این نظریه در این بخش از کتاب، طرح و نقد شده ‌است. نهایتاً نظریه‌ ی اسلام درباره‌ ی حق و باطل که مبتنی بر نمود‌ داشتن و طفیلی‌ بودن باطل از یک سو و نیز اصالت‌ و مستقل‌بودن از سوی دیگر است، با ذکر نمونه‌هایی از کلام وحی ارائه گردیده ‌ست.

بخش دوم کتاب با عنوان « تکامل اجتماعی انسان در تاریخ »، مشتمل بر دو فصل است.

در فصل اول مطالبی همچون مفهوم تکامل، فرق تکامل و پیشرفت، تکامل اجتماعی در گذشته، نقش انبیاء و دین در تکامل تاریخ بحث و بررسی شده ‌است. در فصل دوم، آینده بشر از دیدگاه‌های مختلف مورد توجه قرار گرفته است. ابتدا دیدگاه‌های مکتب سیانتیسم یا علم‌زدگی، مارکسیسم و اگزیستانسیالیسم طرح و نقد شده و سرانجام نظریه اسلام به طور مستدل و منطقی تحلیل و ارزیابی شده است.

این کتاب مجموعه چند درس و سخنرانی از شهید مطهری است که در آخرین سال‌های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایراد فرموده است. درآن سال‌ها، طولانی‌شدن حکومت ظالمانه طاغوت و تسلط ظاهری آن برجامعه، سبب شده بود تا در بعضی اندیشه‌ها، تردیدها و پرسش‌هایی در مسئله حق و باطل به وجود آید. استاد مطهری با تشخیص اهمیت مسئله و ضرورت حل آن، به طرح مسئله حق و باطل پرداخت و براساس اندیشه قرآنی بیان کرد که مدار هستی برحق است و شر و باطل در هستی اصالت ندارد.

مطالعه‌ی این کتاب، خواننده را در یافتن پاسخ‌های استدلالی پرسش‌های زیر یاری می‌کند:

آیا چیزی به نام حق و باطل وجود دارد؟

اگر پیروزی با حق است، چرا بعضی مواقع باطل، پیروز و موفق است؟

ریشه‌های آسیب‌دیدگی طرز تفکر اسلامی ما چیست؟

آیا زهد یعنی بی‌رغبتی طبیعی؟

آیا ساده‌زیستی در رشد روحی انسان مؤثر است؟

زندگی یعنی چه؟