صلح امام حسن(ع) یکی از مهم‌ترین فرازهای تاریخ تشیع است، از همین رو مورخان اسلامی از همان روزهای نخست واقعه، به تهیه گزارش‌هایی تاریخی در این زمینه اقدام کرده‌اند.

همان‌گونه که در دو جلد قبل شنیدید، امام حسن (علیه السلام) از لحاظ دوستان و یارانش آنچنان بود که راه شهادت را بر او بستند و از لحاظ دشمنانش آن‌چنان بود که درگیری و جنگ با ایشان را -که به‌معنای نابودی مکتب اسلام بود- ممتنع ساخت ؛ از این‌رو آن حضرت احساس کرد که باید روش جهاد خود را دگرگونه سازد و صحنه‌ی جنگ را از راه صلح بیاراید .

مواد قابل انفجاری که امام حسن (ع) در قرار داد صلح کار گذارد- یعنی تعهدات معاویه- همه وسایل و ابزار دقیقی بودند که معاویه و اتباع و هم‌فکران او را به وضع فجیعی محکوم و مفتضح می‌ساختند. پس از این بیان، به‌راستی دشوار است که تشخیص دهیم کدامیک از این دو برادر (امام حسن یا امام حسین حسین علیهما السلام) مجاهدتش مؤثرتر و در راه هدف موفق‌تر و پیش‌روتر و ضربتش بر دشمن قاطع‌تر و کوبنده‌تر بود.

این مطلب نیز پوشیده نمانده است که تاریخ نکبت‌ها و بدبختی‌های بنی‌امیه، پس از نقشی که امام حسن (ع) به‌وسیله‌ی صلح ایفا کرد، سراپا مرتبط به آن حضرت و مرهون نقشه‌ها و آفریده‌ی تدبیرهای او بود و اگر این نقش موفق بدان صورت ایفا نمی گشت، بی‌گمان هیچ‌یک از این حوادث نکبت‌زا، به‌وقوع نمی‌پیوست.

کتاب «صلح امام حسن؛ پرشکوه‌ترین نرمش قهرمانانه‌ی تاریخ» را انتشارات انقلاب اسلامی منتشر کرده است. اصل این کتاب با عنوان «صلح الحسن» تألیف عالم جلیل‌القدر «شیخ راضی آل‌یاسین» از علمای حوزه‌ی نجف بوده است که در سال 1348 شمسی، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای آن را ترجمه کردند.